Protestues në Greenlandë dhe Danimarkë demonstruan të shtunën kundër kërcënimeve të presidentit amerikan Donald Trump për të marrë nën kontroll ishullin arktik, duke kërkuar që qytetarëve t’u lejohet të përcaktojnë vetë të ardhmen e tyre.
Ndërkohë, Trump tha se Shtetet e Bashkuara do të vendosin tarifa të reja ndaj disa vendeve evropiane, nëse nuk arrihet një marrëveshje për blerjen e Groenlandës, duke përshkallëzuar përpjekjen e tij afatgjatë për kontrollin amerikan të territorit arktik. Ai ka argumentuar se SHBA ka nevojë për territorin për arsye të sigurisë kombëtare, gjë që, sipas tij, mund të forcojë edhe NATO-n, raporton CNN.
Trump tha të shtunën se do të vendosë një tarifë prej 10% për “çdo dhe të gjitha mallrat” nga Danimarka, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe vende të tjera, duke filluar nga 1 shkurti, e cila do të rritet në 25% më 1 qershor, derisa të arrihet një marrëveshje.
Trump argumentoi se Groenlanda është qendrore për sigurinë e SHBA-së dhe atë globale dhe tha se mbrojtja e Danimarkës është e pamjaftueshme, duke paralajmëruar se vendosja e një numri të vogël personeli ushtarak nga disa vende në Groenlandë përbën “një situatë shumë të rrezikshme për Sigurinë, Mbrojtjen dhe Mbijetesën e Planetit tonë”.
Deklaratat e tij të përsëritura kanë tendosur marrëdhëniet diplomatike midis SHBA-së dhe Danimarkës, e cila zotëron territorin por i jep popullsisë lokale të drejtën e vetëvendosjes, ndërsa kanë nxitur edhe dënime nga shtetet evropiane anëtare të NATO-s.
Në Danimarkë, mijëra njerëz dolën në qytetet Kopenhagë, Aarhus, Aalborg dhe Odense për të shprehur solidaritet me popullsinë e Groenlandës.
Një protestë filloi më vonë edhe në kryeqytetin e Groenlandës, Nuuk. Pak para orës 14:00 sipas kohës lokale, turma vlerësohej rreth 5,000 vetë – një përqindje e madhe e popullsisë së ishullit prej 56,000 banorësh. Njerëzit mbanin pankarta me mbishkrime si “Yankee go home” dhe “Greenland is already great”.
Në Kopenhagë, shumë protestues mbanin pankarta me slogane si “Duart larg Groenlandës”, përkrah flamurit kuq e bardhë të territorit, sipas Reuters. Protestat në të gjithë Danimarkën u organizuan nga organizata groenlandeze në bashkëpunim me OJQ-në ActionAid Danimarkë. Një deklaratë nga ActionAid tha se trazirat ishin planifikuar të përkonin me një vizitë të senatorëve amerikanë në Danimarkë.
“Ne po demonstrojmë kundër deklaratave dhe ambicieve amerikane për të aneksuar Groenlandën,” tha Camilla Siezing, kryetare e Shoqatës së Përbashkët Inuit – një nga organizatat groenlandeze të përfshira në planifikimin e protestave.
“Ne kërkojmë respekt për Mbretërinë Daneze dhe për të drejtën e Groenlandës për vetëvendosje. Shpresojmë të tregojmë se jemi shumë që e mbështesim Groenlandën.”
Në Groenlandë të shtunën, protestuesit ishin po aq sfidues. E pyetur se cili ishte mesazhi i saj për presidentin amerikan, një protestuese në Nuuk, e cila nuk dha emrin, i tha CNN-it: “Nuk jemi në shitje.”
Një tjetër protestuese, e quajtur Patricia, tha: “Kemi parë çfarë bën ai (Trump) në Venezuelë dhe Iran. Ai nuk respekton asgjë, thjesht merr atë që mendon se i përket… Ai e keqpërdor pushtetin e tij.”
Një protestues, i cili nuk dha emrin, tha: “Ne nuk e pranojmë këtë lloj agresioni,” duke iu referuar kërcënimeve të Trump për Groenlandën.
“Frika ime më e madhe është se ushtria amerikane do të vijë këtu dhe do të përpiqet të marrë nën kontroll vendin tonë. Por nuk mendoj se kjo do të ndodhë.”
Mes përshkallëzimit të situatës, një delegacion amerikan ligjvënësish nga të dyja partitë u dërgua në Kopenhagë për t’u takuar me udhëheqës nga Danimarka dhe Groenlanda.
Në një konferencë për shtyp të shtunën, senatori demokrat Chris Coons, i cili kryeson delegacionin, tha se “ritmi i deklaratave” të administratës Trump rreth blerjes së mundshme të Groenlandës nuk ishte konstruktiv.
Senatori Coons shprehu gjithashtu respektin e tij për popullin indigjen të Groenlandës, duke u thënë gazetarëve se ishte “një vend i largët dhe i vështirë për të jetuar, dhe se popullsia e Groenlandës ka arritur të ndërtojë, nga një mjedis jashtëzakonisht i vështirë, një kulturë dhe një mënyrë jetese që meriton respekt të thellë”.
Ligjvënësi amerikan kërkoi të theksonte partneritetin midis SHBA-së dhe Danimarkës, përfshirë edhe në fushën ushtarake, duke thënë se delegacioni do të vizitonte më vonë të shtunën një varrezë për të vendosur një kurorë në nder të ushtarëve danezë që ranë duke luftuar përkrah trupave amerikane në konflikte si lufta në Afganistan.
Duke raportuar nga kryeqyteti i Groenlandës, Nuuk, redaktori diplomatik ndërkombëtar i CNN-it, Nic Robertson, tha se vizita e ligjvënësve amerikanë kishte për qëllim të sinjalizonte se sa shumë vlerësohet partneriteti ushtarak i Danimarkës me SHBA-në. “Vizita në atë varrezë sot për të vendosur një kurorë, në të vërtetë për ta, do të përmbledhë sa shumë Shtetet e Bashkuara e kanë vlerësuar atë partneritet, kanë vlerësuar jetët e dhëna nga Danimarka, nga trupat daneze,” tha ai.
