Duke paralajmëruar se një “ndryshim i thellë i gjeopolitikës amerikane” e kishte vënë Poloninë, si dhe Ukrainën, në një “situatë objektivisht më të vështirë”, kryeministri i Polonisë Donald Tusk të premten tha se vendi i tij duhet të rrisë në mënyrë drastike madhësinë e ushtrisë së tij dhe madje “të arrijë mundësitë që lidhen me armët bërthamore”.
Tusk, në një fjalim të detajuar mbi sigurinë në Parlamentin polak, nuk propozoi në mënyrë eksplicite zhvillimin e një arsenali bërthamor, por tha se “është koha që ne të shikojmë me guxim mundësitë tona për të pasur armët më moderne” dhe të shqyrtojmë opsionet për armët bërthamore dhe “armët moderne jokonvencionale”.
Ai shtoi se qeveria e tij “po fliste seriozisht” me Francën, fuqinë e vetme bërthamore të Evropës, përveç Britanisë dhe Rusisë, për mundësinë e shtrirjes së ombrellës bërthamore franceze në vendet e tjera evropiane. Përveç kësaj, tha ai, Polonia duhet të sigurojë që të gjithë burrat e rritur të “trajnohen në rast lufte”.
Siç raporton “New York Times”, komentet e tij pasqyrojnë kthesën e ashpër në Shtëpinë e Bardhë me kthimin e Presidentit Trump, i cili ka denigruar publikisht aleancën e NATO-s, vuri në pikëpyetje angazhimin e ShBA-së për të mbrojtur pjesën më të madhe të Evropës në rast të një sulmi rus dhe në mënyrë të rreme e zhvendosi fajin për pushtimin rus të Ukrainës në Kiev. Pikëpamjet e Trumpit u pritën me alarm të thellë në Varshavë dhe pjesë të tjera të Evropës Lindore që kanë kujtime të hidhura të ngacmimit dhe pushtimit të përsëritur nga Rusia gjatë shekujve.
Polonia është nënshkruese e Traktatit të Mospërhapjes Bërthamore, i cili ndalon vendet që nuk ishin ndër pesë fuqitë bërthamore të deklaruara në vitin 1970, kur traktati hyri në fuqi, të blejnë armë bërthamore.
Por Izraeli, India dhe Pakistani, të cilat kurrë nuk e nënshkruan ndalimin, dhe Koreja e Veriut, e cila u tërhoq nga traktati, kanë zhvilluar të gjitha armë bërthamore dhe ka pasur diskutime sporadike në Poloni për përpjekjet për t’u bashkuar me klubin bërthamor. Jaroslaw Kaczynski, lideri i ish-partisë qeverisëse të Polonisë, tha në vitin 2022 se ai “si qytetar” do të donte ta shihte Poloninë të fitonte armë bërthamore, por shtoi: “Si një politikan përgjegjës, unë duhet ta vlerësoj këtë ide si joreale”.
Zyrtarët rusë kanë lënë të kuptohet vazhdimisht se ata mund të përdorin armë bërthamore në luftën kundër Ukrainës, e cila nuk është anëtare e NATO-s, veçanërisht nëse Perëndimi rrit ndihmën ushtarake për Ukrainën. Por përshkallëzimi i përsëritur në atë ndihmë deri më tani nuk ka nxitur një përgjigje të tillë.
Tusk ia kushtoi pjesën më të madhe të fjalimit të tij situatës së re të sigurisë të krijuar nga përmbysja e papritur e Trumpit të asaj që kishte qenë shtylla e politikës së jashtme amerikane që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore.
“Ne nuk mund t’i mohojmë këto fakte: Sot, situata e Polonisë, objektivisht, dhe situata e Ukrainës, në veçanti, është më e vështirë se sa ishte disa muaj më parë, dhe ne duhet të merremi me këtë fakt”, tha ai.
“Qëndrimi shumë më simetrik i Uashingtonit ndaj Moskës dhe Kievit, shumë më simetrik nga sa ishim mësuar, është pak më ndryshe – po e them me term të butë – nga ajo që ndiejmë në Poloni apo në Evropë”, tha ai.
Por Tusk i shmangu kritikat ndaj Trumpit dhe tha se “lidhjet më të ngushta të mundshme” me Shtetet e Bashkuara mbeten thelbësore.
Në të njëjtën kohë, ai tha se Polonia do të zgjerojë ushtrinë e saj në rreth gjysmë milioni personel, duke përfshirë rezervistët, më shumë se dyfishin e madhësisë së saj aktuale dhe do të rrisë shpenzimet për mbrojtjen në 5 për qind të prodhimit të saj ekonomik.
