Uncategorized

Efekti i Besueshëmrisë-Të dhënat më të reja nga Neuroshkenca

09/27/2020 10:59
nga:Besa Toverlani

Albina Hyseni dhe Prof. Dr. Fadil Çitaku, PhD

Besimi është themeli i gjithçkaje në jetë. Arritjet më pikante të mendjes nuk do të kishin ndryshuar kurrë pa besimin se ato ishin të mundshme.

Nëse nuk besoni në veten tuaj, ju vetëm do të sabotoni përpjekjet tuaja dhe do të vazhdoni të shfaqeni shpejt. Akti i dështimit do të afirmojë besimin tuaj kufizues se ju jeni një dështim dhe nuk meritoni sukses, dhe cikli i mendimit shkatërrues do të vazhdojë.

Ashtu si mendimi pozitiv mund të promovojë një mendim të shëndetshëm, mendimet negative mund të bëjnë të kundërtën (Çitaku & Hyseni, 2020). Kur vazhdimisht argëtoni negativitet, filloni të kërkoni përvoja dhe njerëz që pasqyrojnë mënyrën tuaj të të menduarit.

Gjithçka në jetë bie në mendësinë tuaj dhe mënyrën sesi i qaseni pengesave.

Nuk ka shumë rëndësi për situatën me të cilën po përballeni përballeni. Në vend të kësaj, është qëndrimi që keni për rrethanat tuaja. Një qëndrim pozitiv mund t’ju ndihmojë të kapërceni çdo sfidë (Çitaku & Hyseni, 2020).

Por negativiteti ka tendencë të shterojë energjinë tuaj, duke ju bërë të pafuqishëm dhe të ndenjur. Studimet (Mental Health Foundation, 2020). kanë treguar se një gjendje negative mund të shkaktojë në të vërtetë disa nga sëmundjet më të zakonshme mendore në botë, si ankthi dhe depresioni.

Në fakt, një studim i Mbretërisë së Bashkuar me më shumë se 30,000 njerëz, më i madhi në llojin e tij, zbuloi se ngjarjet traumatike të jetës luanin më shumë një rol në sëmundjen mendore sesa madje gjenetika ose rrethanat e jetës (Mental Health Foundation, 2020).

Rezultatet më të reja rreth besueshmërisë nga Neuroshkenca
Në zbulimin e tij shkencor rreth kompetencave të lidershipit Çitaku et al. 2012 dëshmuan se ndër kompetenca kyçe për lidership të sukskseshëm është ndërtimi dhe mirëmbajtaj e besushmërisë.

Bazuar në neuroshkncë kur ne rrisim besimin tek-njëri-tjerti një sasi e madhe ehormonit Oksitocinë tajohet(Zak, 2017).

Në resvisten prestigjiise Harvard Business Review, Zak (2017) solli disa rezulate që mund të aplikohën në çdo mjedis, sin ë familje, në shkollë, në punë, në poilitikë etj.

Ky studim deshojë se krahasuar me njerëzit në ndërmarrjet me besim të ulët, njerëzit në kompanitë me besim të lartë raportojnë: 74% më pak stres, 106% më shumë energji në punë, 50% produktivitet më të lartë, 13% më pak ditë sëmundje, 76% më shumë angazhim, 29% më shumë kënaqësi me jetën e tyre, 40% më pak djegie (burn out).

Parimet për ta menaxhuar besueshmërinë
1. Njohja e përsosmërsë
Neuroshkenca tregon (Zak, 2017) se njohja ka efektin më të madh në besueshmëri kur ndodh menjëherë pasi një qëllim është përmbushur, kur vjen nga kolegët dhe kur është i prekshëm, i papritur, personal dhe publik. Njohja publike jo vetëm që përdor fuqinë e turmës për të festuar sukseset, por gjithashtu frymëzon të tjerët të synojnë përsosmërinë. Dhe u jep performuesve të lartë një forum për ndarjen e praktikave më të mira, në mënyrë që të tjerët të mësojnë prej tyre.

2. Sfidimi i stresit
Kur një menaxher cakton një ekip një punë të vështirë, por të arritshme, stresi i moderuar i detyrës lëshon kimikate neurokimike, duke përfshirë oksitocinën dhe adrenokortikotropinën, që intensifikojnë fokusin e njerëzve dhe forcojnë lidhjet shoqërore (Zak, 2017). Kur anëtarët e ekipit duhet të punojnë së bashku për të arritur një qëllim, aktiviteti i trurit koordinon sjelljet e tyre në mënyrë efikase. Por kjo funksionon vetëm nëse sfidat janë të arritshme dhe kanë një pikë konkrete përfundimtare; qëllime të paqarta ose të pamundura bëjnë që njerëzit të heqin dorë para se të fillojnë. Udhëheqësit duhet shpesh të vlerësojnë progresin të pështasin qëllimet që janë shumë të lehta ose të paarritshme (Zak, 2017).

3. Jepni njerëzve mudësinë të bëjnë punën në mënyrën e tyre
Pasi të jenë trajnuar punonjësit, lejojuni atyre, kur është e mundur të ekzekutojnë projekte në mënyrën e tyre. Të jesh i besuar për të kuptuar gjërat është një motivues i madh: Një sondazh i Citigroup dhe LinkedIn i vitit 2014 zbuloi se gati gjysma e punonjësve do të hiqnin dorë nga një ngritje prej 20% e pagave të tyre , për një kontroll më të madh se si ata funksionojnë. Autonomia gjithashtu promovon risi, sepse njerëz të ndryshëm provojnë qasje të ndryshme (Zak, 2017).

4. Mundësoni hartimin e punës
Kur kompanitë u besojnë punonjësve të zgjedhin se në cilat projekte do të punojnë, njerëzit përqendrojnë energjitë e tyre në ato për të cilat interesohen më shumë.
5. Ndani informacionin gjerësisht
Sipas (Zak, 2017) vetëm 40% e punonjësve raportojnë se janë të informuar mirë për qëllimet, strategjitë dhe taktikat e kompanisë së tyre. Kjo pasiguri në lidhje me drejtimin e kompanisë çon në stres kronik, i cili pengon lirimin e oksitocinës dhe minon punën në ekip

6. Ndërtoni marrëdhënie me qëllim
Rrjeti i trurit që aktivizon oksitocina është evolucionarisht i vjetër. Kjo do të thotë që besimi dhe shoqëria që mundëson oksitocina janë ngulitur thellë në natyrën tonë. Megjithatë, në punë shpesh marrim mesazhin se duhet të përqendrohemi në përfundimin e detyrave, jo në krijimin e miqve. Eksperimentet e neuroshkencës nga laboratory i Zak (2017) tregojnë se kur njerëzit qëllimisht ndërtojnë lidhje shoqërore në punë, performanca e tyre përmirësohet.
7. Lehtësoni rritjen e tër personit
Vendet e punës me besueshmëri të lartë i ndihmojnë njerëzit të zhvillohen personalisht, si dhe profesionalisht. Studime të shumta tregojnë se marrja e aftësive të reja të punës nuk mjafton; nëse nuk po rriteni si qenie njerëzore, performanca juaj do të vuajë. Kompanitë me besim të lartë miratojnë një mendim rritjeje kur zhvillojnë talent (Zak, 2017).

8. Kërkimi i ndihmës
Drejtuesit në vendet e punës me besim të lartë kërkojnë ndihmë nga kolegët në vend që thjesht t’u thonë atyre të bëjnë gjëra. Ekipi im hulumtues i Zak (2017) ka zbuluar se kjo stimulon prodhimin e oksitocinës tek të tjerët, duke rritur besimin dhe bashkëpunimin e tyre. Kërkimi i ndihmës është një shenjë e një lideri të sigurt – ai që i angazhon të gjithë për të arritur qëllimet.
9. Kthimi i Besimit
Ekipi i Zak (2017) zbuloi se ata që punonin në kompani me besim të lartë gëzonin punën e tyre 60% më shumë, ishin 70% më të lidhur me qëllimin e kompanive të tyre dhe ndiheshin 66% më afër kolegëve të tyre. Një kulturë me besim të lartë përmirëson mënyrën se si njerëzit trajtojnë njëri-tjetrin dhe veten e tyre. Krahasuar me punonjësit në organizata me besueshmëri të ulët, njerëzit me besueshmëri të lartë kishin 11% më shumë ndjeshmëri për shokët e tyre të punës, i personalizuan ata 41% më rrallë dhe përjetuan 40% më pak djegie (burn out) nga puna e tyre. Ata gjithashtu ndien një ndjenjë më të madhe arritjeje – 41% më shumë.

Konkludim
Ekekti i hormonit oksitocinë është i rënësishëm në ndërtimin e besueshmërisë. Kur bësueshmëria është evidente, shkenctarët demonstruan se një rritje e sasisë së oksitocinës tek njerëzit.
Jeta jonë e përditshme kërkon shumë: të dish se si të debatosh në mënyrë efektive, të përballesh me zhgënjim, kritika dhe fatkeqësi të çdo lloji.
Në momentin që po e vëreni se keni shumë dyshime në veten tuaj dhe aspak vetëbesim, reagoni sa më shpejtë që të mposhtni këtë betejë, sepse sa më shumë që e lini të dominoj veten tuaj, aq më keq do të vështirësohet vetëbesimi në veten tuaj dhe kjo gjë do të ndikojë në raportet dhe besueshmërinë (apo mos-besueshmërinë) me njerëzit.

Referencat:
2. Çitaku, F., Violato, C., Beran, T., Donnon, T., Hecker, K., & Cawthorpe, D. (2012).
Leadership competencies for medical education and healthcare professions:
population-based study. BMJ Open,
2. Çitaku, F., Hyseni, A. (2020) Gjithmonë mbaro ditën me një mendim pozitiv. Bota
sot.
3. Mental Health Foundation (2020). The impact of traumatic events on mental
health.
4. Zak, P.J., (2017). (pp.84–90). Harvard Business Review

Rreth Autorëve:
Albina Hyseni
Studiuar Administratën Publike, Mardhënjet Ndërkombëtare dhe Studimet Evropiane
Njohuri te gjera Psikologjike
Teknike Faramceotike

Prof. Dr. Fadil Çitaku, PhD, MME (Uni Bern)
Themelues i Akademisë së Shkencave të Lidershipit në Zvicer, Cyrih (www.alssedu.ch); Shkënctar i Lidershipit dhe Inteligjencës Emocionale; Profesor për PhD, Msc. dhe MAS. Zbulues i Modelit te Lidershipit sipas Çitakut në shtetet: Zvicer, Gjermani, Austri, USA, Kanada dhe Britani të Madhe. Kontakti: [email protected]