Fit&Sexy

Çka duhet të dini për Koronavirusin e përhapur nga Kina?

02/25/2020 10:53
nga:N S

Virusi tashmë i njohur në gjithë botën është duke shkaktuar panik tek njerëzit si rezultat i përhapjes së madhe. Po shohim shumë informacioni lidhur me të por lajme lidhur me esencën se nga ka rrjedhur, efektet nuk është se jemi duke parë, shkruan GazetaBlic.

Më poshtë mund të lexoni artikullin e plotë me detaje të theksuara rreth përhapjes së këtij virusi.

Çka është koronavirusi?

Korona, është një lloj virusi që mund të shkaktojë sëmundje te kafshët dhe njerëzit. Viruset shpërthejnë qelizat brenda hostit të tyre dhe i përdorin ato për të riprodhuar veten dhe prishin funksionet normale të trupit. Koronavirusi është emëruar sipas fjalës latine ‘corona‘, që do të thotë kurorë, sepse ato janë të bashkuara nga një guaska pikante, që i ngjan një kurore mbretërore.

Ky virus është përhapur për herë të parë dhe fuqishëm. Emri ‘Koronavirus‘ i është emëruar nga  SARS-CoV-2 Komiteti Ndërkombëtar për Taksonominë e viruseve. Emri qëndron si shkak i sindromës  së rëndë akute të frymëmarrjes, pra shkakton probleme të mëdha me frymëmarrje. Sipas ekspertëve, rezultati i përhapjes së këtij virusi është moskujdesi ndaj atij  që ka ndodhur në Kinë në vitin 2002.  Sëmundja që e shkakton virusi ka marrë emrin ‘Coronavirus Disease 2019′.

Sipas DailyMail, Dr Helena Maier, nga Instituti Pirbright, tha: ‘Koronaviruset janë një familje e viruseve që infektojnë një gamë të gjerë të specieve të ndryshme, duke përfshirë njerëzit, bagëtitë, derrat, pulat, qentë, macet dhe kafshët e egra’.Derisa të identifikohej ky koronavirus i ri, kishte vetëm gjashtë koronaviruse që njihen se infektojnë njerëzit. Katër nga këto shkaktojnë sëmundje të butë të tipit të ftohtë të zakonshëm, por që nga viti 2002 ka pasur shfaqjen e dy koronavirusëve të rinj që mund të infektojnë njerëzit dhe të sjellin sëmundje më të rënda (Sindroma e rëndë akute e frymëmarrjes (SARS) dhe sindroma e frymëmarrjes e Lindjes së Mesme (MERS)) koronaviruse)’.‘Koronaviruset mund të hidhen herë pas here nga një specie në tjetrën dhe kjo është ajo që ndodhi në rastin e SARS, MERS dhe koronavirusit të ri. Origjina shtazore e koronavirusit të ri nuk dihet ende’.

Rastet e para njerëzore u raportuan publikisht nga qyteti kinez Wuhan, ku jetojnë afërsisht 11 milion milion njerëz. Me 31 dhjetor u raportuan nga mjekët infeksione. Deri nme datën 8 janar, 59 raste të dyshuara u raportuan dhe shtatë persona ishin në gjendje kritike. Testet u zhvilluan për virusin e ri dhe rastet e regjistruara filluan të rriten. Personi i parë vdiq atë javë dhe deri më 16 janar, dy ishin të vdekur dhe 41 raste u konfirmuan. Të nesërmen, shkencëtarët parashikuan që 1.700 njerëz do të infektohen, ndoshta deri në 7,000. Vetëm një javë pas kësaj, kishte më shumë se 800 raste të konfirmuara dhe ata shkencëtarë vlerësuan se rreth 4,000 – ndoshta 9,700 – ishin infektuar vetëm në Wuhan. Deri në atë pikë, 26 njerëz kishin vdekur. Deri më 27 janar, më shumë se 2,800 njerëz u konfirmuan se ishin infektuar, 81 kishin vdekur, dhe vlerësimet e numrit të përgjithshëm të çështjeve shkonin nga 100,000 në 350,000 vetëm në Wuhan. Deri në 29 Janar, numri i vdekjeve u rit në 132 dhe rastet ishin më të mëdha se 6,000. Deri në 5 shkurt, kishte më shumë se 24,000 raste dhe 492 vdekje.

Një ndryshim në mënyrën e konfirmimit të rasteve në 13 shkurt – mjekët vendosën të fillojnë përdorimin e skanimeve të mushkërive si një diagnozë zyrtare, si dhe testet laboratorike – shkaktuan një goditje në numrin e rasteve, në më shumë se 60,000 dhe në 1.369 vdekje. Deri në 24 shkurt, rreth 80,000 njerëz u infektuan dhe rreth 2.600 vdiqën.

Nga vjen virusi?

Sipas shkencëtarëve, virusi pothuajse  ka ardhur nga lakuriqët. Koronaviruset në përgjithësi kanë tendencë të origjinës nga kafshët – viruset e ngjashme SARS dhe MERS besohet se kanë origjinën në mace dhe deve, përkatësisht. Rastet e para të COVID-19 erdhën nga njerëz që vizitojnë ose punojnë në një treg të kafshëve të gjalla në Wuhan, i cili që nga ajo kohë është mbyllur për hetime. Edhe pse tregu është zyrtarisht një treg deti, kafshë të tjera të ngordhura dhe të gjalla janë shitur atje, duke përfshirë këlyshët e ujqërve, sallamandrat, gjarpërinjtë, pallonjtë, dhe mishin e deveve.
Një studim i Institutit të Virologjisë Wuhan, i botuar në shkurt të vitit 2020 në revistën shkencore ‘Nature‘, zbuloi se mostrat gjenetike të make-up-it të gjendura te pacientët në Kinë janë 96 përqind identike me një koronavirus që gjetën te lakuriqët. Sidoqoftë, nuk kishte shumë lakuriq në treg, kështu që shkencëtarët thonë se ka të ngjarë të ketë një kafshë që vepronte si një burrë i mesëm, duke e kontraktuar atë nga një shkop para se ta transmetonte atë te një njeri. Ende nuk është konfirmuar se çfarë lloj kafshësh ishte kjo.

Dr Michael Skinner, një virolog në ‘Imperial College London‘, nuk ishte i përfshirë në studim, por tha: ‘Zbulimi vendos përfundimisht origjinën e nCoV në lakuriqët në Kinë’. ‘Ende nuk e dimë nëse një specie tjetër shërbeu si një host i ndërmjetëm për të forcuar virusin, dhe ndoshta edhe për ta sjellë atë në treg’.

Deri më tani, viktimat janë mjaft të pakëta por pse ekspertët e shëndetit shqetësohen për këtë?

Ekspertët thonë se bashkësia ndërkombëtare është e shqetësuar për virusin sepse aq pak dihet për të dhe duket se po përhapet shpejt. Është e ngjashme me SARS, e cila infektoi 8,000 njerëz dhe vrau gati 800 në një shpërthim në Azi në 2003, në atë që është një lloj koronavirusi që infekton mushkëritë e njerëzve. Megjithatë, është më pak vdekjeprurëse sesa SARS. Një arsye tjetër për shqetësim është se askush nuk ka imunitet ndaj virusit sepse ata kurrë nuk e kanë hasur atë më parë. Kjo do të thotë se mund të jetë në gjendje të shkaktojë më shumë dëme sesa viruset që hasim shpesh, si gripi ose ftohja e zakonshme.

Duke folur në një konferencë për media në janar, profesori i Universitetit të Oksfordit, Dr Peter Horby tha: ‘Viruset e romanit mund të përhapen shumë më shpejt në popullatë sesa viruset që qarkullojnë gjatë gjithë kohës sepse nuk kemi imunitet ndaj tyre.Shumica e viruseve sezonalë të gripit kanë një shkallë vdekshmërie më pak se një në 1.000 njerëz. Këtu po flasim për një virus ku ne nuk e kuptojmë plotësisht spektrin e ashpërsisë por është e mundur që shkalla e fatalitetit mund të jetë aq e lartë sa dy përqind’.

Nëse shkalla e vdekjes është me të vërtetë dy përqind, kjo do të thotë se dy nga çdo 100 pacientë që e marrin atë do të vdesin. Dr Horby shtoi: ‘Ne ndoshta kemi humbur këtë ajsberg të rasteve më të buta. Por kjo është rrethana aktuale në të cilën jemi.Dy përqind e rastit të vdekshmërisë së rasteve është e krahasueshme me pandeminë e Gripit Spanjoll në 1918, kështu që është një shqetësim i rëndësishëm në nivel global.’

Si përhapet virusi?

Sëmundja mund të përhapet në mes njerëzve vetëm përmes kollës dhe teshtitjes, duke e bërë atë një infeksion jashtëzakonisht ngjitës. Dhe gjithashtu mund të përhapet edhe përpara se dikush të ketë simptoma. Konsiderohet pështyma, kontakti i ngushtë, puthjet janë të gjitha të rrezikshme. Fillimisht, njerëzit po mendonin ta kapnin atë nga një treg i gjallë kafshësh në qytetin Wuhan. Por çështjet shpejt filluan të shfaqen në njerëz që nuk kishin qenë kurrë atje, të cilat i detyruan mjekët të kuptojnë se po përhapet nga një person në tjetrin. Tani ka prova që ajo mund të përhapë dorën e tretë – te dikush nga një person që e kapi atë nga një person tjetër.

Çfarë ju bën virusi? Cilat janë simptomat?

Pasi dikush ka kapur virusin COVID-19 mund të zgjasë mes dy deri në 14 ditë, ose edhe më gjatë, që ata të shfaqin ndonjë simptomë – por ato ende mund të jenë ngjitëse gjatë kësaj kohe. Nëse dhe kur sëmuren, shenjat tipike përfshijnë një hundë të ndezur, kollë, dhimbje të fytit dhe ethe (temperaturë e lartë). Shumica dërrmuese e pacientëve – të paktën 97 përqind, bazuar në të dhënat e disponueshme – do të shërohen prej tyre pa ndonjë problem apo ndihmë mjekësore.

Në një grup të vogël pacientësh që duket se janë kryesisht të moshuar ose ata me sëmundje afatgjata, mund të çojë në pneumoni. Pneumonia është një infeksion në të cilin insektet e mushkërive fryhen dhe mbushen me lëng. E vështirëson shpesh frymëmarrjen dhe nëse lihet pa trajtuar, mund të jetë njerëz fatal dhe mbytës.

Çfarë kanë zbuluar testet gjenetike në lidhje me virusin?

Shkencëtarët në Kinë kanë regjistruar sekuencat gjenetike të rreth 19 llojeve të virusit dhe i lëshuan ato te ekspertët që punojnë në të gjithë botën. Kjo i lejon të tjerët t’i studiojnë ato, të zhvillojnë teste dhe të shohin potencialisht trajtimin e sëmundjes që shkaktojnë. Ekzaminimet kanë zbuluar se koronavirusi nuk ka ndryshuar shumë – ndryshimi njihet si mutating – shumë gjatë fazave të hershme të përhapjes së tij. Sidoqoftë, drejtori i përgjithshëm i Qendrës së Kinës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, Gao Fu, tha që virusi po mutating dhe adaptohej ndërsa përhapet në njerëz. Kjo do të thotë përpjekje për të studiuar virusin dhe potencialisht kontrollin e tij mund të bëhen tepër të vështira sepse virusi mund të duket ndryshe kur çdo herë shkencëtarët e analizojnë atë. Më shumë studime mund të jenë në gjendje të zbulojnë nëse virusi ishte infektuar së pari nga një numër i vogël njerëzish, më pas ndryshimi dhe përhapja prej tyre, ose nëse kishte versione të ndryshme të virusit që vinin nga kafshët që ishin zhvilluar veçmas.

Sa i rrezikshëm është virusi?

Virusi ka një shkallë vdekjeje prej rreth dy përqind. Kjo është një normë e ngjashme e vdekjes me shpërthimin e Gripit Spanjoll, i cili, në 1918, vazhdoi të vriste rreth 50 milion njerëz. Sidoqoftë, ekspertët thonë se numri i vërtetë i pacientëve është ndoshta shumë më i lartë dhe për këtë arsye shkalla e vdekjes është shumë më e ulët. Studiuesit e Imperial College në Londër vlerësojnë se kishte vetëm 4,000 (deri në 9.700) raste në qytetin Wuhan vetëm deri më 18 janar – zyrtarisht atje ishin vetëm 444 deri më tani. Nëse rastet janë në fakt 100 herë më të zakonshme se shifrat zyrtare, virusi mund të jetë shumë më pak i rrezikshëm nga sa besohet aktualisht, por edhe shumë më i përhapur. Ekspertët thonë se ndoshta vetëm pacientët me sëmundje më serioze që kërkojnë ndihmë dhe për këtë arsye janë regjistruar – shumica dërrmuese do të ketë vetëm simptoma të buta, të ftohta. Për ata, kushtet e të cilave bëhen më të rënda, ekziston rreziku i zhvillimit të pneumonisë që mund të shkatërrojë mushkëritë dhe t’i vrasë ata.

A mund të shërohet virusi?

Virusi COVID-19 nuk mund të shërohet dhe po provohet se është i vështirë për t’u përmbajtur.

Antibiotikët nuk funksionojnë kundër viruseve, kështu që ata nuk janë në diskutim. Droga antivirale mund të funksionojë, por procesi i të kuptuarit të një virusi, më pas zhvillimi dhe prodhimi i barnave për ta trajtuar atë, do të duheshin vite dhe sasi të mëdha parash. Asnjë vaksinë nuk ekziston ende për koronavirusin dhe nuk ka të ngjarë që do të zhvillohet të ketë ndonjë përdorim në këtë shpërthim, për arsye të ngjashme me sa më sipër. Institutet Kombëtare të Shëndetit në SH.B.A. dhe Universiteti Baylor në Waco, Teksas, thonë se po punojnë në një vaksinë bazuar në ato që dinë për koronaviruset në përgjithësi, duke përdorur informacione nga shpërthimi i SARS. Por kjo mund të marrë një vit ose më shumë për tu zhvilluar, sipas Teknologjisë Farmaceutike.

Aktualisht, qeveritë dhe autoritetet shëndetësore janë duke punuar për të përmirësuar virusin dhe të kujdesen për pacientët që janë të sëmurë dhe të ndalojnë infektimin e njerëzve të tjerë. Personat që kapin sëmundjen po karantinohen në spitale, ku simptomat e tyre mund të mjekohen dhe ato do të jenë larg nga publiku i pa infektuar. Aeroportet në të gjithë botën po vendosin masa ekzaminimi siç janë mjekët në vend, marrja e temperaturave të njerëzve për të kontrolluar ethet dhe përdorimi i kontrollit termik për të zbuluar ata që mund të jenë të sëmurë (infeksioni shkakton një temperaturë të ngritur). Sidoqoftë, mund të duhen javë të tëra për shfaqjen e simptomave, kështu që ekziston vetëm një gjasë e vogël që pacientët të ndiqen në një aeroport.

A është ky shpërthim një epidemi apo një pandemi?

Përhapja është epidemi Kur një sëmundje zë një bashkësi si një vend ose rajon. Edhe pse ka përhapje në shumë vende, shpërthimi nuk është klasifikuar ende si një pandemi, e cila përkufizohet nga Organizata Botërore e Shëndetit si ‘përhapja në mbarë botën e një sëmundje të re’. Kreu i gatishmërisë globale të rrezikut infektiv të OBSH-së, Dr Sylvie Briand, tha: ‘Aktualisht ne nuk jemi në një pandemi. Ne jemi në fazën ku është epidemi me fokus të shumëfishtë, dhe ne po mundohemi të shuajmë transmetimin në secilën prej këtyre fokuseve,’ raportoi Guardian.

/GazetaBlic./

Përktheu: Natyra Salihaj 

03/31/2020 13:10

Spanja shënon rekord të ri vdekjesh brenda 24 orëve